Terapia upławów u kobiet z wykorzystaniem homeopatii klinicznej i klasycznej

Ogólna definicja upławów

Upławy to nieprawidłowa wydzielina z pochwy, zwykle świadcząca o infekcji w obrębie narządów rodnych. Niewielka ilość śluzu pochwowego jest zjawiskiem fizjologicznym – w różnych fazach cyklu zmienia się jego ilość i wygląd (np. około owulacji śluz jest przezroczysty i ciągnący jak białko jaja, a przed miesiączką gęstszy i białawy). Prawidłowa wydzielina nie ma przykrego zapachu i nie powoduje dolegliwości. Upławami nazywamy natomiast wydzielinę o zmienionej barwie, konsystencji lub zapachu, często występującą razem z objawami takimi jak świąd (swędzenie), pieczenie czy zaczerwienienie okolic intymnych. Upławy mogą być wodniste, śluzowe, ropne, serowate (o konsystencji twarogu) albo podbarwione krwią. Mogą mieć zapach rybi, słodkawy lub po prostu nieprzyjemny – w przeciwieństwie do naturalnego śluzu, który zwykle jest bezzapachowy (nie licząc nieznacznej woni po dłuższym pozostawaniu na bieliźnie). Obecność nieprawidłowego zapachu lub podrażnienia błon śluzowych to ważny sygnał, że wydzielina nie jest fizjologiczna, a mamy do czynienia z upławami.

Kiedy upławy uznajemy za objaw patologiczny? Gdy wygląd lub zapach wydzieliny odbiega od normy i towarzyszą temu inne dolegliwości. O patologii świadczy np. żółta, zielonkawa lub szara barwa upławów, pienista konsystencja, bardzo obfita ilość, nieprzyjemny fetor czy domieszka ropy albo krwi. Kolor upławów często podpowiada przyczynę: białe, grudkowate, „serowate” upławy bez silnego zapachu zwykle oznaczają grzybicę (drożdżakowe zapalenie pochwy), szare lub białoszare, wodniste upławy o rybim zapachu wskazują na infekcję bakteryjną (waginozę), zaś żółte lub zielonkawe, pieniste upławy sugerują zakażenie pierwotniakiem (rzęsistkowica). Pojawienie się różowego lub brunatnego zabarwienia świadczy o domieszce krwi – np. w połogu (gojenie się macicy po porodzie), przy nadżerkach szyjki macicy albo we wczesnej ciąży (implantacja zarodka). Czerwona lub brązowa wydzielina z pochwy poza miesiączką bywa sygnałem krwawienia z dróg rodnych – w przypadku młodych kobiet najczęściej z powodu zaburzeń cyklu, a u starszych może wskazywać na zmiany przednowotworowe lub nowotworowe (np. polipy, rak szyjki macicy). Szczególnie alarmujące są upławy obfite z domieszką krwi lub nietypowe upławy w ciąży – jeśli towarzyszą im przy tym takie objawy jak silny świąd, pieczenie czy ból w podbrzuszu, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem ginekologiem.

Należy podkreślić, że nie każda wydzielina z pochwy oznacza chorobę. U zdrowych kobiet pewna ilość białawego śluzu jest zjawiskiem normalnym, zwłaszcza w okresie płodnym cyklu, w ciąży czy przy pobudzeniu seksualnym. Nawet dość obfita, klarowna wydzielina w ciąży może być fizjologiczna i wynikać z działania estrogenów. O upławach mówimy dopiero wtedy, gdy wydzielina wyraźnie zmienia charakter i/lub pojawiają się objawy podrażnienia. Jeśli kobieta ma wątpliwości co do charakteru wydzieliny, najlepiej skonsultować się ze specjalistą – lepiej sprawdzić, czy wszystko jest w porządku, niż przeoczyć początek infekcji.

Przyczyny upławów według medycyny akademickiej

Przyczyn upławów jest wiele. Konwencjonalna medycyna wskazuje przede wszystkim na czynniki infekcyjne, ale upławy mogą wynikać także ze zmian hormonalnych lub innych czynników lokalnych. Poniżej wymieniamy najczęstsze przyczyny upławów u kobiet:

• Infekcje bakteryjne: Zakażenia bakteryjne pochwy to najczęstsza przyczyna upławów. Np. bakteryjne zapalenie pochwy (waginoza bakteryjna) spowodowane zaburzeniem flory bakteryjnej (często przez Gardnerella vaginalis i inne beztlenowce) objawia się charakterystyczną szaro-białą wydzieliną o rybim zapachu. Ropne, żółtawe upławy mogą towarzyszyć także zapaleniu szyjki macicy wywołanemu przez bakterie (np. Chlamydia trachomatis czy Neisseria gonorrhoeae).
• Infekcje grzybicze: Najczęściej chodzi o drożdżaki Candida albicans wywołujące grzybicę pochwy. Typowe są wtedy upławy białe, gęste, grudkowate (przypominające twarożek) oraz nasilony świąd i pieczenie okolic intymnych. Grzybica często rozwija się po antybiotykoterapii lub przy osłabieniu odporności.
• Infekcje wirusowe: Same wirusy rzadko powodują upławy – częściej prowadzą do owrzodzeń lub zmian na błonie śluzowej. Przykładowo wirus opryszczki (HSV) wywołuje bolesne pęcherzyki i nadżerki, a wirus HPV powoduje kłykciny kończyste lub niebezpieczne zmiany w obrębie szyjki macicy. W zaawansowanych stadiach zakażeń HPV (dysplazje, nowotwory szyjki) mogą pojawić się przewlekłe, podbarwione krwią upławy o nieprzyjemnym zapachu. Wirusy pośrednio sprzyjają też infekcjom bakteryjnym (np. nadkażenie zmian), co może skutkować upławami.
• Choroby przenoszone drogą płciową: Zakażenia intymne o charakterze wenerycznym często objawiają się upławami. Należą tu wymienione wyżej bakteryjne infekcje, jak rzeżączka (gonokokowa) czy chlamydioza, a także zakażenia pierwotniakowe. Przykładem jest rzęsistkowica (wywołana przez Trichomonas vaginalis), która daje obfite, pieniste upławy barwy żółtej lub zielonkawej, o bardzo nieprzyjemnym zapachu. Infekcjom STD często towarzyszy stan zapalny z objawami dodatkowymi: np. przy rzęsistkowicy występuje obrzęk i zaczerwienienie sromu, pieczenie przy oddawaniu moczu oraz czasem plamienia lub ból w podbrzuszu. Wszelkie upławy połączone z objawami ogólnymi (gorączka, bóle w miednicy) lub występujące w krótkim czasie po ryzykownym kontakcie seksualnym powinny skłonić do badania w kierunku STD.
• Zmiany hormonalne: Wahania poziomu hormonów mogą wpływać na stan nabłonka i naturalnej flory pochwy. Estrogeny stymulują błonę śluzową do produkcji ochronnego śluzu – ich niedobór zaś powoduje suchość i zanik nabłonków. Dlatego kobiety w menopauzie (spadek estrogenów) często cierpią na tzw. zanikowe zapalenie pochwy, w którym śluzówka jest cieńsza, mniej nawilżona i łatwiej ulega podrażnieniom oraz infekcjom. Objawem takiego stanu bywa wodnista, podbarwiona krwią wydzielina i ból lub pieczenie przy współżyciu. Zaburzenia hormonalne (np. choroby tarczycy, wysoki poziom prolaktyny) również mogą zaburzać ekosystem pochwy. Ciąża natomiast jest przykładem fizjologicznej zmiany hormonalnej – wysokie stężenie estrogenów sprawia, że wydzielina pochwowa staje się bardziej obfita (jest to naturalny mechanizm ochronny). Same upławy w ciąży nie muszą oznaczać infekcji, jednak jeśli wydzielina ciężarnej zmienia barwę/zapach lub towarzyszą jej dolegliwości (np. świąd), należy bezzwłocznie podjąc odpowiednie działania.
• Czynniki mechaniczne: Podrażnienie mechaniczne błony śluzowej pochwy może wywołać stan zapalny i nadmierną wydzielinę. Dzieje się tak np. przy obecności ciała obcego w pochwie. Przykładem może być pozostawiony tampon, fragment prezerwatywy, kapturka lub krążka antykoncepcyjnego, a nawet ziarenko piasku po plażowaniu – obcy obiekt drażni ściany pochwy i sprzyja miejscowej infekcji. Wydzielina wywołana ciałem obcym bywa obfita, ropna, czasem zmieszana z krwią i będzie się utrzymywać, dopóki przedmiot nie zostanie usunięty i nie zastosuje się leczenia. Inne mechaniczne przyczyny to m.in. urazy śluzówki (np. otarcia przy intensywnym współżyciu seksualnym, szczególnie jeśli występuje suchość pochwy) lub podrażnienia spowodowane przez pessar, wkładkę domaciczną itp. Również zabiegi chirurgiczne w obrębie szyjki macicy/pochwy (np. wyłyżeczkowanie, konizacja) mogą przejściowo powodować zwiększoną wydzielinę o charakterze gojenia.
• Czynniki alergiczne i chemiczne: Alergie lub miejscowe reakcje nadwrażliwości mogą wywołać stan zapalny okolic intymnych, skutkujący upławami. U niektórych kobiet objawy pojawiają się po zastosowaniu nowych kosmetyków do higieny intymnej, płynów do kąpieli, perfumowanych wkładek lub tamponów, a nawet proszku do prania bielizny. Częste są reakcje na lateks – np. upławy po stosunku mogą świadczyć o uczuleniu na lateksową prezerwatywę lub na środek plemnikobójczy. Tzw. douching, czyli irygacje pochwy silnymi środkami antyseptycznymi, również są niewskazane – mogą wywołać chemiczne podrażnienie błony śluzowej i wyjałowić pożyteczną florę bakteryjną, co paradoksalnie sprzyja infekcjom i upławom.

Warto zaznaczyć, że upławy to objaw nieswoisty – mogą pochodzić z różnych odcinków dróg rodnych (pochwy, szyjki macicy, a nawet z macicy lub jajowodów) i towarzyszyć również poważniejszym chorobom. Np. polipy szyjki macicy, rak szyjki lub trzonu macicy, a także zapalenie błony śluzowej macicy mogą dawać objaw w postaci patologicznej wydzieliny. Dlatego ważna jest diagnostyka – badanie ginekologiczne, ocena pH i mikroskopii wydzieliny, a często posiew bakteriologiczny lub mykologiczny.

Czynniki wyzwalające i pogarszające

Występowanie upławów (zwłaszcza nawracających) zależy nie tylko od samej obecności drobnoustrojów czy zaburzeń hormonalnych. Istnieją pewne czynniki, które sprzyjają pojawieniu się infekcji lub zaostrzają objawy. Do najważniejszych należą:

• Stres i zmęczenie: Długotrwały stres psychiczny oraz brak odpoczynku negatywnie wpływają na układ odpornościowy. Osłabienie odporności z kolei ułatwia rozwój infekcji intymnych. Kobiety przepracowane, niewyspane, żyjące w napięciu częściej uskarżają się na nawracające drobne infekcje, w tym infekcje pochwy. Stres może także zaburzać równowagę hormonalną (np. prowadzić do nieregularnych cykli), co dodatkowo odbija się na zdrowiu okolic intymnych.
• Dieta: Sposób odżywiania może zwiększać lub zmniejszać ryzyko infekcji, w tym pochwy. Dieta bogata w cukry proste (słodycze, słodzone napoje) sprzyja nawracającym grzybicom – drożdżaki Candida odżywiają się cukrami, a ich nadmiar w diecie stwarza dla nich idealne warunki rozwoju. Również niedobory witamin (np. z grupy B) i minerałów czy ogólnie uboga, wysoko przetworzona dieta mogą osłabiać odporność błon śluzowych. Dla profilaktyki infekcji zaleca się ograniczenie cukru, alkoholu i wysoko przetworzonej żywności na rzecz warzyw, produktów pełnoziarnistych, nabiału probiotycznego (jogurty, kefiry) oraz zdrowych tłuszczów.
• Higiena intymna: Zarówno niedostateczna, jak i nadmierna higiena mogą być szkodliwe. Niewłaściwe podmywanie się (np. od okolicy odbytu w kierunku pochwy) sprzyja przedostaniu się bakterii do pochwy. Z drugiej strony, używanie drażniących mydeł, częste irygacje i wyjaławiające środki antybakteryjne zaburzają naturalną florę bakteryjną, która chroni pochwę. Optymalnie należy podmywać się raz–dwa razy dziennie letnią wodą i delikatnym płynem o fizjologicznym pH, a także przed i po stosunku. Ważna jest też higiena podczas miesiączki (regularna zmiana podpasek/tamponów) oraz unikanie długotrwałego przebywania w mokrym stroju kąpielowym (wilgoć sprzyja grzybicy). Noszenie przewiewnej bielizny z naturalnych materiałów pomaga utrzymać właściwy mikroklimat – obcisła, syntetyczna bielizna tworzy ciepłe i wilgotne środowisko, w którym drobnoustroje łatwiej się namnażają.
• Aktywność seksualna: Współżycie może wpływać na równowagę ekosystemu pochwy. Duża liczba partnerów seksualnych oraz nieużywanie prezerwatyw zwiększa ryzyko zakażeń przenoszonych drogą płciową i zaburzenia naturalnej flory. Również częste współżycie lub intensywne praktyki seksualne mogą powodować mikrourazy nabłonka i nawracające podrażnienie, co ułatwia bakteriom wniknięcie. Nasienie ma odczyn zasadowy, więc częste ejakulacje w pochwie mogą podnosić pH i sprzyjać infekcjom bakteryjnym (flora ochronna w pochwie wymaga kwaśnego pH). Niektóre kobiety zauważają u siebie tzw. zespół miesiąca miodowego – skłonność do zapaleń pęcherza i pochwy na początku aktywności seksualnej lub po okresie abstynencji, co wiąże się z nagłą zmianą flory bakteryjnej wprowadzaną przez partnera.
• Antybiotyki i leki: Długotrwała antybiotykoterapia wyniszcza nie tylko bakterie chorobotwórcze, ale i naturalną mikroflorę chroniącą pochwę. W efekcie po antybiotykach często rozwija się grzybica (drożdżaki korzystają z braku konkurencji ze strony bakterii). Podobnie działają doustne środki steroidowe (obniżają odporność miejscową) czy niektóre doustne środki antykoncepcyjne (wysoki poziom estrogenu może sprzyjać drożdżakom). Niekontrolowane stosowanie globulek dopochwowych o działaniu odkażającym także może zaburzyć równowagę.
• Zmiany cyklu miesiączkowego: Wahania hormonów w cyklu wpływają na środowisko pochwy. Niektóre kobiety mają skłonność do infekcji w określonej fazie cyklu – np. przed miesiączką spada poziom estrogenów i kwasowość pochwy, co może ułatwiać rozwój drobnoustrojów, dlatego nawracające grzybice często pojawiają się tuż przed okresem. Z kolei w okresie okołoowulacyjnym śluz jest najbardziej obfity i zasadowy, co sprzyja plemnikom, ale bywa też pożywką dla bakterii, jeśli innych czynników ochronnych brakuje. Zaburzenia miesiączkowania (nieregularne, rzadkie miesiączki) często wiążą się z zaburzeniami hormonalnymi, które mogą objawiać się także przewlekłymi upławami.
• Obniżona odporność ogólna: Każdy stan osłabienia organizmu zwiększa podatność na infekcje. Przewlekłe choroby ogólnoustrojowe (np. cukrzyca, zwłaszcza nieleczona, sprzyja grzybicom pochwy), infekcje wirusowe obniżające odporność, przyjmowanie leków immunosupresyjnych – to wszystko może manifestować się również nawracającymi problemami w obrębie pochwy. Należy dbać o dobrą kondycję organizmu: odpowiednią ilość snu, ograniczenie stresu, aktywność fizyczną i zdrową dietę, co przełoży się na sprawne funkcjonowanie układu immunologicznego i naturalne mechanizmy obronne błon śluzowych.

Podsumowując, czynniki takie jak styl życia, higiena i stan zdrowia ogólnego mają istotny wpływ na częstość i nasilenie infekcji intymnych. Unikanie wyżej wymienionych czynników ryzyka (lub ich modyfikacja – np. stosowanie probiotyków przy antybiotykach, używanie prezerwatyw, ograniczenie cukru w diecie) może zapobiec wielu epizodom upławów.

Często zadawane pytania i odpowiedzi

Czy upławy zawsze oznaczają infekcję?
Nie zawsze, choć w większości przypadków tak. Jak wspomniano wyżej, termin „upławy” zazwyczaj odnosi się do patologicznej wydzieliny wskazującej na infekcję lub stan zapalny. Jednak wydzielina z pochwy jako taka występuje naturalnie u każdej kobiety i nie zawsze jest powodem do niepokoju. Fizjologiczny śluz pochwowy zmienia się w ciągu cyklu – może być przezroczysty i rozciągliwy w środku cyklu lub gęsty i białawy przed okresem – i pełni ważną rolę ochronną. Taka wydzielina nie powoduje podrażnień ani przykrego zapachu. Może być jej więcej w czasie ciąży, w trakcie owulacji czy przy podnieceniu seksualnym – są to prawidłowe sytuacje. Dopiero gdy zauważymy zmianę koloru, zapachu, konsystencji śluzu poza normą dla danej fazy cyklu lub pojawienie się objawów jak świąd, pieczenie, ból – możemy mówić o upławach patologicznych i szukać ich przyczyny. Warto dodać, że istnieją także niezakaźne przyczyny upławów (np. alergiczne lub hormonalne, opisane wyżej), więc nie w każdym przypadku winne są drobnoustroje. Podsumowując: nie każda wydzielina oznacza infekcję, ale każde podejrzane upławy wymagają czujności i ewentualnie konsultacji medycznej, by ustalić ich źródło.

Czy upławy da się całkowicie zlikwidować?
Tak – w większości przypadków odpowiednie rozpoznanie i terapia prowadzi do ustąpienia upławów. Jeżeli infekcja zostanie zlikwidowana(np. antybiotykiem, lekiem przeciwgrzybiczym czy lekiem homeoptycznym), wydzielina po pewnym czasie wraca do normalnego, fizjologicznego charakteru. Kluczowe jest tu jednak właściwe dobranie terapii – dlatego tak ważna jest konsultacja z wykwalifikowanym homeopatą i/lub lekarzem. Po terapii infekcji warto też zastosować profilaktykę nawrotów: odbudować florę bakteryjną przy pomocy probiotyków, unikać opisanych wcześniej czynników ryzyka (np. dbać o dietę, higienę, zabezpieczenie seksualne). Mimo to u części kobiet infekcje mogą nawracać – np. grzybica lub bakteryjne zapalenie pochwy mają tendencję do nawrotów, jeśli występują sprzyjające okoliczności (dysbioza pochwy, cukrzyca, współistnienie innych infekcji). Nawracające upławy wymagają niekiedy bardziej holistycznego podejścia – poza terapią doraźną konkretnej infekcji, warto omówić z homeopatą dodatkowe kroki (np. badanie partnera i terapia obojga, dłuższa kuracja probiotykami, zmiana metody antykoncepcji, terapia chorób ogólnych jak cukrzyca, czy właśnie terapia homeopatyczna wspomagająca odporność i równowagę organizmu).

Najczęściej stosowane leki homeopatyczne w terapii upławów

Homeopatia kliniczna to podejście, w którym dobiera się środki homeopatyczne do konkretnych jednostek chorobowych lub objawów klinicznych. W przypadku upławów celem jest znalezienie leku homeopatycznego, który odpowiada obrazowi objawów: uwzględnia się charakterystykę wydzieliny (kolor, konsystencję, zapach) oraz objawy towarzyszące i ogólny „typ” pacjentki. Poniżej przedstawiono najczęściej stosowane leki homeopatyczne przy terapii upławów, wraz z opisem ich działania i wskazań. Każdy z tych leków dobiera się indywidualnie; w homeopatii nawet pozornie podobne infekcje mogą wymagać innych środków w zależności od szczegółów objawów. Typowe strategie terapii homeopatycznej upławów polegają na podawaniu jednego leku naraz (tzw. terapia jednoskładnikowa) w odpowiedniej potencji, obserwacji efektów i ewentualnej zmianie leku, jeśli to konieczne. W ostrych stanach homeopaci sięgają zwykle po niższe potencje (np. 5CH, 7CH, 9CH) podawane kilka razy dziennie, aby szybko złagodzić objawy. W stanach przewlekłych lub nawracających preferuje się potencje średnie (15CH) lub wyższe (30CH i powyżej), często podawane rzadziej (np. raz dziennie lub kilka razy w tygodniu). Każdą terapię najlepiej skonsultować z doświadczonym homeopatą, zwłaszcza przy stosowaniu wysokich potencji, ale poniższe leki należą do kanonu terapii upławów i są często rekomendowane przez homeopatów klinicznych.

• Sepia officinalis: Jeden z najważniejszych leków homeopatycznych na dolegliwości ginekologiczne, w tym przewlekłe upławy. Sepia jest wskazana przy upławach o zabarwieniu żółtawozielonym lub mlecznobiałym, często gęstych i występujących w postaci zbitych kleksów/klaczków. Wydzielina bywa cuchnąca, a pacjentka skarży się na silny świąd i pieczenie w pochwie. Charakterystyczne są też objawy towarzyszące: ból w dole brzucha, uczucie ciężaru i parcia w dół na narządy (jakby „wszystko miało wypaść” – kobieta odczuwa ulgę krzyżując nogi lub uciskając krocze). Często współistnieje bolesność przy współżyciu i suchość pochwy. Objawy mają nasilenie przed miesiączką i tuż po niej, a także mogą się wzmagać po oddaniu moczu. Sepia to lek typowy dla kobiet w okresie okołomenopauzalnym lub młodych mam po porodzie – często pojawiają się u nich uderzenia gorąca, nadmierna potliwość, nieregularne miesiączki i ogólne wyczerpanie. Zgodnie z tym obrazem, Sepia pomaga szczególnie tym pacjentkom, które czują się zmęczone, rozdrażnione, mają obniżony nastrój i utraciły dawną energię (w homeopatii mówi się o “typie Sepii”).
• Pulsatilla pratensis: Pulsatilla (sasanka łąkowa) jest bardzo częstym remedium na kobiece problemy, zwłaszcza u młodych dziewcząt i kobiet o łagodnym usposobieniu. W kontekście upławów wskazaniem są upławy mlecznobiałe lub kremowe, dość gęste, niekiedy ciągnące. Cechą charakterystyczną jest zmienność – wydzielina potrafi zmieniać konsystencję i obfitość w zależności od dnia. Objawy zwykle pogarszają się w pozycji leżącej, wieczorem i w cieple, a poprawiają na świeżym powietrzu (pacjentka czuje ulgę, gdy przewietrzy intymne okolice). Upławom Pulsatilli może towarzyszyć ból pleców, uczucie zmęczenia i płaczliwość. Nierzadko występują także zaburzenia miesiączkowania – np. spóźniająca się lub skąpa miesiączka, często na skutek stresu lub przeziębienia (klasycznie mówi się o zatrzymaniu miesiączki z powodu zmoczenia nóg). Typowa pacjentka Pulsatilli to osoba wrażliwa, łatwo się rumieniąca, o zmiennych nastrojach, która „szuka otwartej przestrzeni i świeżego powietrza”.
• Calcarea carbonica: Jest to lek homeopatyczny otrzymywany z wapna z muszli ostryg, często używany u osób o tzw. konstytucji Calcarea (skłonność do nadwagi, powolny metabolizm, uczucie zimna). W przypadku upławów Calcarea carbonica sprawdza się przy wydzielinie koloru mlecznego, gęstej (czasem opisywanej jako mleko z wodą). Upławy mogą występować zarówno u dorosłych kobiet, jak i u małych dziewczynek przed okresem dojrzewania (Calcarea ma wskazania w tzw. leucorrhoea dziecięcej). Typowe jest nasilenie świądu i pieczenia okolic intymnych przed i po miesiączce – pacjentka odczuwa podrażnienie szczególnie w tych okresach cyklu. Inną cechą charakterystyczną są towarzyszące objawy hormonalne: np. wzmożony apetyt (czasem z ochotą na niezwykłe produkty, jak jaja na twardo), skłonność do tycia, nadmierna potliwość (zwłaszcza na głowie w nocy) oraz uczucie zmęczenia przy najmniejszym wysiłku. Kobiety potrzebujące Calcarei miewają też większe libido niż przeciętnie (co wyróżnia ten lek na tle innych).
• Kreosotum: Jest to lek przygotowany z kreozotu (produkt destylacji smoły drzewnej). Kreozotum uchodzi za silny środek na upławy, zwłaszcza gdy mają one charakter żrący, podrażniający i bardzo cuchnący. Upławy wskazujące na Kreozotum są obfite, żółte (pozostawiają żółte plamy na bieliźnie) i powodują intensywne swędzenie sromu oraz pieczenie przy oddawaniu moczu. Często towarzyszy im obrzęk i zaczerwienienie warg sromowych (wydzielina jest tak drażniąca, że wywołuje miejscowy stan zapalny). Charakterystyczne jest, że dolegliwości zaostrzają się w przerwach między miesiączkami – w okresie okołoowulacyjnym i przed kolejną menstruacją objawy są najgorsze. Ruch, chodzenie lub długie stanie również nasilają wyciek (w pozycji stojącej grawitacyjnie wydzieliny jest więcej), pacjentka odczuwa ulgę w spoczynku, na siedząco lub leżąco. Współistnieć może ból przy stosunku oraz krwawienie kontaktowe (plamienie po współżyciu), ponieważ śluzówki są silnie podrażnione – Kreozotum bywa też stosowane przy nadżerkach. Ogólnie obraz leku pasuje do stanów zapalnych o ciężkim przebiegu.
• Natrum muriaticum: Jest to chlorek sodu (sól kuchenna) w potencjach homeopatycznych, lek często stosowany u osób o skłonnościach do zatrzymywania wody, introwertycznych. W kontekście upławów Natrum muriaticum wskazane jest przy wydzielinie wodnistej, przejrzystej lub białawej, często bardzo obfitej – pacjentka odczuwa, jakby ciągle coś z niej wyciekało. Nierzadko towarzyszy temu uczucie ciężkości w dole brzucha i ból w okolicy lędźwiowej. Upławy mogą przypominać śluz owulacyjny, ale pojawiają się w nadmiarze również w innych fazach cyklu. Co ciekawe, Natrum mur. bywa też pomocne, gdy wydzielina pojawia się zamiast miesiączki – np. pacjentka skarży się, że miesiączka się spóźnia, a zamiast krwi ma kilkudniowe obfite białawe upławy. W obrazie leku obecna jest również suchość błon śluzowych (np. suchość pochwy prowadząca do bolesności przy współżyciu) oraz pewna sztywność emocjonalna chorej. Kobiety typu Natrum często tłumią emocje, są wrażliwe, ale okazują chłód; mogą mieć obniżone libido z powodu złych doświadczeń lub urazy emocjonalnej (co przekłada się na dolegliwości ginekologiczne).
• Alumina: Jest to tlenek glinu – lek homeopatyczny o ciekawym profilu, często związany z suchością i zaparciami. Przy upławach Alumina jest niezastąpiona, gdy wydzielina jest bardzo obfita, ciągnąca i przejrzysta lub nieco biaława, a przede wszystkim – gdy ma działanie drażniące (powoduje pieczenie). Kobieta opisuje, że upławy wręcz spływają strumieniem po udach (są tak płynne i liczne), czasem określane jako lepkie i ropo-śluzowe. Typowe jest silne pieczenie i świąd w pochwie, przynoszące ulgę po podmyciu zimną wodą. Objawy zaostrzają się w ciągu dnia oraz tuż po miesiączce, kiedy organizm jest osłabiony. Pacjentka typu Alumina często uskarża się również na ciężkie zaparcia – jest to aż tak znamienne dla tego leku, że jeśli jednocześnie występują przewlekłe zaparcia i upławy, Alumina będzie jednym z pierwszych wyborów homeopaty. Inne cechy osoby pasującej do Alumny to ogólne spowolnienie, osłabienie odczuwane szczególnie rano, sucha skóra i niekiedy stany depresyjne.
• Borax (Borax veneta): Środek sporządzony z boraksu (tetraboranu sodu). Borax kojarzony jest w homeopatii z kandydozą – używany bywa zarówno przy pleśniawkach w jamie ustnej, jak i przy upławach drożdżakowych. Wskazaniem do Boraxu są upławy przezroczyste, ciągliwe jak białko jaja kurzego. Często pacjentka opisuje wrażenie, jakby z pochwy wypływała ciepła woda. Upławy nasilają się w połowie cyklu (około dwa tygodnie po miesiączce) – wtedy, gdy normalnie występuje śluz owulacyjny, u niej jest go patologicznie dużo i ma postać ciągnącej, przezroczystej wydzieliny. Może pojawić się także obrzęk warg sromowych. Często Borax jest stosowany, gdy wykluczono infekcję bakteryjną, a wydzielina wskazuje na zaburzenia flory (np. reakcję alergiczną lub drożdżaki bez ostrego stanu zapalnego). U kobiet typu Borax nierzadko współistnieją też objawy nadwrażliwości na hałas – np. silny lęk przy nagłych dźwiękach (jak trzask, wystrzał).
• Mercurius solubilis (żywica Hahnemanna): Merkuriusz (rtęć w postaci soli kompleksowej) to lek homeopatyczny o silnym działaniu na stany ropne i wrzodziejące. W przypadku upławów wskazaniem do Mercuriusa są upławy o charakterze ropno-śluzowym, zabarwione zielonkawo lub żółto-zielono, o ostrym, nieprzyjemnym zapachu. Wydzielina jest bardzo drażniąca – powoduje pieczenie i zaczerwienienie sromu oraz obrzęk warg sromowych. Typowe dla Mercuriusa jest pogorszenie objawów w nocy – pacjentka odczuwa nasilenie świądu, pieczenia i wilgotnej wydzieliny szczególnie nocą w łóżku. Dodatkowo mogą pojawiać się zmiany nadżerkowe (małe owrzodzenia) na szyjce macicy lub pochwie. Mercurius jest lekiem często branym pod uwagę przy przewlekłych, trudnych do terapii zapaleniach, np. w przebiegu chlamydiozy czy rzeżączki, zwłaszcza gdy standardowa terapia nie przyniosła pełnej poprawy i objawy tlą się nadal. Pacjentki Mercuriusowe mogą mieć też metaliczny posmak w ustach, nadmierną potliwość i wahania temperatury ciała (uczucie naprzemiennego zimna i gorąca).
• Graphites: Grafit (czysty węgiel w formie krystalicznej) to lek homeopatyczny znany z działania na skórę i śluzówki, zwłaszcza u osób z tendencją do otyłości, zimna i powolności. Przy upławach Graphites jest pomocny, gdy wydzielina jest przewlekła, ciągła i dość obfita, o barwie białawej lub bladożółtej. Upławy te mają charakter drażniący – mogą powodować oprzenia naskórka okolic intymnych (np. zaczerwienienie, pieczenie w fałdach skóry). Typowo towarzyszy im uczucie dużego osłabienia w dole pleców (pacjentka odczuwa ból lub zmęczenie krzyża przy długo utrzymujących się upławach). W obrazie Graphites często występuje też przewlekłe zaparcie oraz niechęć do kontaktów seksualnych (awersja do współżycia). Kobiety, u których sprawdza się Graphites, miewają problemy z tarczycą lub skórą (suchość, egzema, wypryski), są z natury dość spokojne, ale mają skłonność do przygnębienia.
• Sulphur: Czyli siarka – jeden z fundamentalnych leków homeopatycznych, tak zwany polichrest o wszechstronnym działaniu (często używany do „oczyszczania organizmu” z nawracających dolegliwości). Sulphur może być pomocny przy upławach, którym towarzyszy silny stan zapalny i tendencja do nawrotów. Wydzielina u takiej pacjentki jest często żółtawa, o ostrym, piekącym charakterze, która wyżera naskórek i powoduje nadżerki lub owrzodzenia. Świąd okolic intymnych nasila się zwłaszcza w cieple łóżka (w nocy) oraz po podrażnieniu moczem. Miesiączki u kobiet typu Sulphur mogą być opóźnione, skąpe i krótkie, z ciemną, gęstą krwią. Często zanim okres się pojawi, pacjentka cierpi na migrenowe bóle głowy, a krwawienie może zatrzymywać się nagle. Ogólny obraz Sulphur to osoba ciepłokrwista (ciągle jej gorąco, wystawia stopy spod kołdry), mająca nietolerancję stania (tzw. przekrwienie żylne, żylaki), lubiąca słodycze i przyprawy, ale mająca po nich dolegliwości trawienne. W kontekście nawracających upławów Sulphur jest często rozważany jako środek konstytucyjny, pomagający “przełamać” chroniczną skłonność organizmu do infekcji.

Powyższe leki to tylko wybrane przykłady homeopatycznej terapii upławów. Inne środki również znajdują zastosowanie zależnie od konkretnego przypadku – np. Lilium tigrinum (liliowiec) przy upławach połączonych z silnym parciem w dół i rozdrażnieniem, Sabina (jałowiec sawina) przy upławach pojawiających się głównie po miesiączce i współistniejących z krwawieniami międzymiesiączkowymi, Secale cornutum (sporysz) u kobiet starszych z wodnistymi, brunatnymi upławami i jednoczesnymi krwawieniami macicznymi, czy Trillium pendulum (trójlist) przy obfitych, żółtych ciągnących upławach i jednoczesnym wrażeniu osłabienia „w krzyżu”. Wiele z tych leków adresuje także inne problemy ginekologiczne – homeopata może dobrać lek tak, by działał całościowo np. skłonność do upławów, nieregularne miesiączki i ogólny stan pacjentki jednocześnie.

Podsumowanie: Terapia upławów u kobiet metodą homeopatii klinicznej i klasycznej polega na indywidualnym dobraniu środka, który najlepiej odzwierciedla obraz objawów. Homeopatia oferuje wiele preparatów pochodzenia naturalnego (substancje roślinne, mineralne itp.), które – odpowiednio zastosowane – mogą zredukować nasilenie upławów oraz wspomóc terapię nawracających infekcji w łagodny sposób. Celem jest całkowity powrót do zdrowia i brak nawrotów. Należy jednak pamiętać, że w razie ostrej lub przewlekłej infekcji nie należy rezygnować z konwencjonalnej diagnostyki i leczenia. Homeopatia może stanowić samodzielną terapię lub uzupełnienie terapii – pomagać organizmowi szybciej wrócić do równowagi, łagodzić objawy uboczne (np. pieczenie, swędzenie) i zapobiegać nawrotom. Upławy, zwłaszcza nawracające, to sygnał, że organizm potrzebuje wsparcia – warto wtedy skorzystać z wszelkich dostępnych środków: poprawy higieny i diety, leków konwencjonalnych (jeśli są wskazane) oraz właśnie odpowiednio dobranych leków homeopatycznych, które działając holistycznie mogą przyczynić się do pełnego zlikwidowania źródła problemu.

Bibliografia: W opracowaniu powyższego artykułu wykorzystano m.in. dane z literatury medycznej oraz materiały źródłowe dotyczące homeopatii klinicznej, w tym wskazania leków homeopatycznych przy upławach.